Pompa ciepła monoblok czy split – co wybrać? Porównanie rozwiązań

Pompa ciepła monoblok i split mogą zapewniać porównywalną wydajność grzewczą. Różnią się przede wszystkim budową układu chłodniczego, sposobem montażu, wymaganiami formalnymi i ochroną przed zamarzaniem. Monoblok upraszcza instalację, ale wymaga zabezpieczenia obiegu wodnego. Split nie ma tego problemu, jednak jego montaż wymaga instalatora z uprawnieniami F-gazowymi.

Różnice konstrukcyjne

Oba rozwiązania należą najczęściej do pomp powietrze-woda. Pobierają ciepło z powietrza zewnętrznego i przekazują je do instalacji ogrzewania budynku oraz zasobnika ciepłej wody użytkowej. W nowoczesnych urządzeniach sam typ konstrukcji nie przesądza o sprawności. O wyniku decydują między innymi parametry konkretnego modelu, temperatura zasilania, jakość montażu i dopasowanie mocy do budynku.

Monoblok ma cały obieg chłodniczy zamknięty fabrycznie w jednej obudowie, zwykle ustawionej na zewnątrz. Obieg chłodniczy to część urządzenia, w której krąży czynnik chłodniczy i zachodzą procesy umożliwiające odbiór oraz przekazanie ciepła. Pomiędzy pompą a budynkiem prowadzi się rury instalacji hydraulicznej wypełnione wodą albo płynem niezamarzającym.

Split składa się z jednostki zewnętrznej i wewnętrznej. Łączą je przewody, w których krąży czynnik chłodniczy. Jednostka zewnętrzna zawiera między innymi sprężarkę, parownik i wentylator, a wewnętrzna przekazuje ciepło do instalacji grzewczej. Połączenie obiegu chłodniczego na miejscu montażu zwiększa wymagania wobec instalatora.

Monoblok czy split – porównanie najważniejszych cech

Cecha	Monoblok	Split
Montaż	Prostszy, ponieważ wykonuje się głównie połączenia hydrauliczne i elektryczne	Bardziej wymagający, obejmuje wykonanie połączeń chłodniczych między jednostkami
Uprawnienia F-gaz	Nie są wymagane do samego podłączenia fabrycznie zamkniętego obiegu chłodniczego	Wymagane przy pracach na obiegu chłodniczym
Ryzyko zamarzania	Dotyczy wody znajdującej się w części zewnętrznej, szczególnie przy zaniku zasilania	Nie dotyczy przewodów z czynnikiem chłodniczym prowadzonych na zewnątrz
Wymagana przestrzeń	Jednostka wewnętrzna może być mniejsza, ale potrzebne są rury hydrauliczne między budynkiem a pompą	Trzeba wygospodarować miejsce na moduł wewnętrzny
Serwis	Nie wymaga okresowych kontroli szczelności obiegu chłodniczego wynikających z montażu split	Może wymagać kontroli szczelności i obsługi przez personel z odpowiednimi uprawnieniami

Przewiń tabelę w bok →

Montaż, F-gazy i serwis

Największą formalną różnicę widać przy montażu splita. Instalator wykonuje lub łączy fragment układu chłodniczego, dlatego powinien posiadać certyfikat F-gazowy. Dotyczy to prac związanych z instalacją, naprawą i serwisem urządzeń zawierających fluorowane gazy cieplarniane. Nie wystarczy doświadczenie w wykonywaniu instalacji wodnych.

Znaczenie ma także jakość wykonania połączeń. Wilgoć, zanieczyszczenia albo nieszczelność mogą pogorszyć działanie pompy i zwiększyć koszty późniejszej diagnostyki. Z tego powodu wybór splita powinien iść w parze z dostępnością lokalnego instalatora, który ma wymagane uprawnienia oraz sprzęt chłodniczy.

W przypadku urządzeń objętych obowiązkiem wynikającym z przepisów dotyczących F-gazów może być potrzebna dokumentacja eksploatacyjna, kontrole szczelności oraz wpis w Centralnym Rejestrze Operatorów (CRO). Obowiązek zależy od rodzaju czynnika i jego ilości wyrażonej w tonach ekwiwalentu CO₂, dlatego przed zakupem trzeba sprawdzić dane konkretnego modelu, a nie kierować się wyłącznie jego mocą grzewczą.

Przy wyborze splita sprawdź nie tylko cenę urządzenia, ale też dostępność certyfikowanego serwisu. W monobloku formalności chłodnicze są prostsze, lecz większą uwagę trzeba poświęcić instalacji wodnej i zabezpieczeniu jej przed mrozem.

Ryzyko zamarzania w monobloku

W monobloku część instalacji wodnej znajduje się poza budynkiem. Gdy temperatura spada poniżej zera, a pompa przestaje pracować, zamarzająca woda może uszkodzić wymiennik lub przewody. Najbardziej newralgiczny jest jednoczesny zanik zasilania i wystąpienie ujemnej temperatury.

Nie oznacza to, że każdy monoblok jest podatny na awarie mrozowe. Producenci stosują różne rozwiązania, między innymi zawory i moduły ochronne, podtrzymanie zasilania oraz obiegi z płynem niezamarzającym. Glikol ogranicza ryzyko uszkodzenia, ale wpływa na parametry hydrauliczne instalacji i może wymagać odpowiedniego doboru przepływów oraz dodatkowych elementów.

Niektóre urządzenia mogą pracować na wodzie dzięki fabrycznym lub dodatkowym zabezpieczeniom. Przykładem rozwiązania przeznaczonego do ochrony monobloku jest Moduł Zabezpieczający PZ HX, który według danych producenta wykorzystuje funkcję AntiFreeze i może chronić skraplacz przez określony czas po zaniku zasilania. Takie parametry trzeba zawsze potwierdzić dla konkretnego modelu i kompletnej konfiguracji.

W splicie wymiennik znajduje się w jednostce wewnętrznej, a na zewnątrz prowadzi się przewody z czynnikiem chłodniczym. Dlatego brak prądu nie stwarza takiego samego ryzyka zamarznięcia wody w zewnętrznym wymienniku. Nadal potrzebne jest jednak prawidłowe zabezpieczenie całej instalacji budynku.

Co wybrać w konkretnej sytuacji?

Monoblok będzie rozsądnym wyborem w sytuacjach, gdy liczy się prostszy montaż i ograniczenie prac przy obiegu chłodniczym:

Wybierz monoblok, jeśli chcesz korzystać z fabrycznie zamkniętego układu chłodniczego.
Wybierz monoblok, jeśli w Twojej okolicy trudniej znaleźć instalatora z uprawnieniami F-gazowymi.
Wybierz monoblok, jeśli masz możliwość prawidłowego zabezpieczenia rur wodnych przed zamarzaniem.
Wybierz monoblok, jeśli zależy Ci na ograniczeniu formalności związanych z obiegiem chłodniczym.

Split może lepiej pasować do budynku, w którym ważne są mniejsze średnice przewodów chłodniczych i brak wody w zewnętrznym odcinku instalacji:

Wybierz split, jeśli masz dostęp do sprawdzonego instalatora z certyfikatem F-gazowym.
Wybierz split, jeśli nie chcesz prowadzić na zewnątrz rur z wodą lub glikolem.
Wybierz split, jeśli dysponujesz miejscem na jednostkę wewnętrzną.
Wybierz split, jeśli niższy koszt zakupu ma większe znaczenie niż prostszy serwis układu chłodniczego.

Nie ma jednej technologii lepszej dla każdego domu. Przy podobnej klasie urządzeń wydajność monobloku i splita może być zbliżona, dlatego decyzję należy oprzeć na warunkach montażu, miejscu na moduł wewnętrzny, dostępności certyfikowanego serwisu oraz sposobie ochrony instalacji przed mrozem. Monoblok pasuje inwestorowi, który ceni prostszy układ chłodniczy i może dobrze zabezpieczyć instalację wodną. Split będzie racjonalnym wyborem tam, gdzie ważna jest odporność zewnętrznej części instalacji na zamarzanie i dostępny jest kompetentny instalator.