Czy pompa ciepła może chłodzić? Jak działa ta funkcja?

Jak pompa ciepła chłodzi budynek?

Pompa ciepła nie produkuje „zimna”. Transportuje energię cieplną, podobnie jak lodówka. Zimą pobiera ciepło z otoczenia i przekazuje je do domu, a w trybie chłodzenia odwraca ten kierunek – odbiera ciepło z pomieszczeń i usuwa je na zewnątrz.

W przypadku chłodzenia aktywnego służy do tego odwracalny obieg chłodniczy. Specjalny zawór, często czterodrogowy, zmienia kierunek przepływu czynnika chłodniczego. Sama możliwość ogrzewania nie oznacza jednak automatycznie, że dany model może także chłodzić. Funkcja musi być przewidziana przez producenta i uwzględniona w konfiguracji instalacji.

Chłodzenie aktywne i pasywne – czym się różnią?

Pompa ciepła może chłodzić na dwa sposoby. Wybór metody zależy przede wszystkim od rodzaju urządzenia i dolnego źródła ciepła.

Chłodzenie aktywne wykorzystuje sprężarkę i działa podobnie do klimatyzatora. Chłodzenie pasywne korzysta z naturalnie niższej temperatury gruntu lub wód gruntowych, dlatego zużywa mniej energii, ale zwykle zapewnia słabszy efekt. Jego wydajność może też zmieniać się wraz z warunkami w dolnym źródle.

Dlaczego instalacja ma znaczenie?

Samo urządzenie z funkcją chłodzenia nie wystarczy. Ciepło trzeba jeszcze odebrać z pomieszczeń. Najlepiej nadaje się do tego ogrzewanie płaszczyznowe, czyli podłogowe, ścienne lub sufitowe. Duża powierzchnia wymiany pozwala chłodzić łagodnie, bez bardzo niskiej temperatury wody.

Klasyczne grzejniki zwykle nie sprawdzają się w tej roli. Mają małą powierzchnię wymiany i zostały zaprojektowane przede wszystkim do oddawania ciepła. Aby uzyskać wyraźny efekt chłodzenia, trzeba byłoby obniżyć temperaturę ich powierzchni, co zwiększa ryzyko kondensacji.

Alternatywą dla podłogówki mogą być klimakonwektory. Wbudowany wentylator wymusza w nich przepływ powietrza przez wymiennik, dzięki czemu szybciej odbierają ciepło z pomieszczenia. Dają bardziej dynamiczny efekt niż chłodzenie płaszczyznowe, ale wymagają odpowiedniego projektu instalacji.

Nie schładzaj podłogi ani ścian bez kontroli punktu rosy. Zbyt niska temperatura powierzchni może spowodować wykraplanie wody, uszkodzenie materiałów i rozwój pleśni.

Punkt rosy to temperatura, przy której para wodna z powietrza zaczyna się skraplać. Jeżeli chłodzona podłoga, ściana, sufit albo rura osiągnie temperaturę niższą od punktu rosy, na powierzchni może pojawić się wilgoć. W praktyce automatyka powinna mierzyć temperaturę i wilgotność powietrza, a następnie ograniczać chłodzenie, zanim dojdzie do wykraplania.

Co sprawdzić przed uruchomieniem chłodzenia?

Przed podjęciem decyzji o wykorzystaniu pompy ciepła latem sprawdź następujące elementy:

• Czy konkretny model ma funkcję chłodzenia lub odwracalny obieg chłodniczy.
• Czy automatyka obsługuje tryb chłodzenia i potrafi ograniczać jego moc.
• Czy instalacja ma czujniki temperatury oraz wilgotności do kontroli punktu rosy.
• Czy odbiornikiem chłodu jest podłogówka, instalacja ścienna, sufitowa albo klimakonwektory.
• Czy rury prowadzące schłodzoną wodę mają izolację odporną na wykraplanie.

Przy modernizacji istniejącego budynku trzeba sprawdzić całą instalację, a nie tylko jednostkę pompy. Dobór automatyki, odbiorników i zabezpieczeń najlepiej powierzyć projektantowi lub instalatorowi znającemu systemy chłodzenia.

Pompa ciepła czy klimatyzator?

Chłodzenie pompą ciepła może ograniczyć przegrzewanie całego domu, zwłaszcza gdy wykorzystuje ogrzewanie płaszczyznowe. Działa cicho i bez intensywnego nawiewu, ale efekt narasta wolniej i jest łagodniejszy. Nie osusza też powietrza tak jak typowy klimatyzator.

Klimatyzator szybciej obniża temperaturę w konkretnym pomieszczeniu i skuteczniej usuwa wilgoć. Jest więc korzystniejszy, gdy liczy się szybkie chłodzenie pojedynczego pokoju. Pompa ciepła stanowi raczej rozwiązanie systemowe – może ogrzewać zimą i chłodzić latem, pod warunkiem że urządzenie, instalacja oraz sterowanie zostały zaprojektowane do obu trybów.